“Ik wou een helend gebaar stellen naar mensen die zich eenzaam voelen."

16 december 2020door Ann V.

Fotografe Kaat Pype wilde weten hoe mensen die zich eenzaam voelen hun omgeving zien en ervaren in deze onwezenlijke tijden.

“Ik wou een helend gebaar stellen naar mensen die zich eenzaam voelen"

Tijdens de eerste lockdown zette fotografe en kunstenares uit Gentbrugge, Kaat Pype een verbindend fotoproject op over 'eenzaamheid in tijden van lockdown'. Ze wilde weten hoe mensen die zich eenzaam voelen en verlangen naar menselijk contact hun omgeving zien en ervaren in deze onwezenlijke tijden. Ze stuurde wegwerpcamera's naar mensen die ze niet kende. De beelden die ze terugkreeg, kwamen binnen: 'Ik voelde mij meer dan ooit verbonden met die persoon'.

In een latere fase besloot Kaat om naar buiten te komen met het project. Ze biedt de beeldenreeksen nu in postkaartvorm te koop aan. Met de opbrengst zal Kaat een nieuwe reeks kaartjes maken, die ze zal schenken aan mensen die in isolement leven in Gent.

Van waar kwam het idee om 'iets' te doen met mensen die zich eenzaam voelen?

Kaat: “Tijdens de eerste lockdown was mijn agenda plots helemaal leeg. Ik zag op sociale media allerlei iniatieven passeren en na een tijdje voelde ik ook de behoefte om iets te doen voor mensen die het in deze tijden moeilijk hebben. Het viel me op dat er weinig aandacht besteed werd aan mensen die in moeiljke omstandigheden moeten leven. Dat is achteraf ook duidelijk geworden in de cijfers van huiselijk geweld. Er kwamen ook schrijnende situaties met kinderen aan het licht. Die zijn er natuurlijk altijd al geweest, alleen maakten corona en de lockdown dit pijnlijk duidelijk. Ik wou een verbindend en verzachtend project opzetten."

Op een dag viel mijn oog op een oproep van vzw Alleen Maar Niet Eenzaam. Bij deze organisatie kan iedereen die zich eenzaam voelt en nood heeft aan een gesprek terecht voor een babbel via chat of telefoon.Toen kreeg ik het idee om een project op te zetten met de mensen die inbellen bij de vzw. Ik wou die mensen graag een gezicht geven zonder daarbij hun identiteit vrij te geven. Ik nam contact op met de coördinator en zij zag een fotoproject direct zitten. Zij stelde het project voor aan de mensen die inbelden en negen mensen gingen in op die oproep.”

Hoe verliep de communicatie tussen jou en de anonieme mensen?

Kaat: “Ik heb bewust alle communicatie analoog laten verlopen, via de post. We gebruikten geen e-mail of sociale media. Op die manier kon er geen digitale ruis ontstaan. De Amélie Poulain in mij wou het ook spannend en puur houden. Zo kon het project op zichzelf bestaan en bleef het magisch. Mijn opdracht voor de deelnemers was: fotografeer je leefomgeving en toon: wat valt je op, wat is er aanwezig in je leven en wat is er net niet aanwezig in deze periode. Ik heb met één persoon telefonisch contact gehad. Een mevrouw die onzeker was over hoe ze moest fotograferen. Zij vertelde mij: "Ik zit al dertig jaar in lockdown. Ik kom al lang nergens meer. Ik vind de situatie nu juist beter, want nu kan niemand ergens heen. Ik hoor er nu eindelijk bij." Bij mensen die er tussenuit vallen door gezondheids- en psychische problemen schuilt vaak eenzaamheid. We staan daar te weinig bij stil."

Na een paar weken kreeg je de camera's terug en begon je de foto's te ontwikkelen. Hoe voelde dat voor jou?

Kaat: "Het was heel spannend en ook confronterend voor mij als fotograaf om te zien hoe die mensen kijken. De beeldenreeksen per persoon vond ik heel intrigerend. Automatisch begin je in je hoofd een beeld te vormen van wie zij zijn. Plots begon er zich voor mijn ogen een levensverhaal te ontwikkelen. Het leek alsof ik door de ogen van die persoon keek. Bij bepaalde beeldenreeksten voelde ik heel hard mee met de persoon. Het voelde heel intiem aan, veel intiemer dan wanneer ik die persoon zelf gefotografeerd zou hebben. Ik voelde ik mij meer dan ooit verbonden met die persoon."

Op welke manier zijn de beelden confronterend voor jou?

Kaat: "Je voelt de leegte en het isolement in alle beelden. Tegelijk voelt het ook dubbel. Sommige beelden lijken een schilderij. Je voelt de eenzaamheid en tegelijkertijd ervaar je ook schoonheid. Het onderwerp eenzaamheid mij triggert mij. Ik werd tijdens de lockdown ook geconfronteerd met gevoelens van eenzaamheid. Ik besefte toen dat ik er te weing bij stil sta dat er mensen zijn die zich altijd eenzaam voelen. Ik wilde een helend gebaar doen."

Kan je er één beeld uitkiezen dat je erg geraakt heeft?

Kaat: "Op één van de beelden staat iemand die gehuild heeft. Stel je even voor, je voelt je alleen, je huilt, en je beslist om op dat moment een foto te nemen. Je ziet het beeld zelf niet en je stuurt het op naar een onbekende. Ik vind dat heel straf. Er spreekt ook enorm veel vertrouwen uit. Ik hoop dat het troostend heeft gewerkt voor die persoon om het verdriet dat ze toenvoelde op die manier te delen, ook al was ik er niet om haar te troosten."

Hoe kwam je op het idee om er een postkaartenreeks van te maken?

Kaat: "De eerse fase was achter de rug. Ik had nu de beelden en wist niet onmiddellijk wat ik ermee ging doen. Na een tijdje heb ik van iedereen één beeld gekozen, het beeld dat mij op dat moment het meeste aangreep. Ik besliste om er er postkaarten van maken en de beelden letterlijk met elkaar te verbinden. Ik stuurde een pakketje naar alle deelnemers om hen op die manier visueel met elkaar te verbinden, zonder dat ze elkaar kennen want ik wou de anonimiteit respecteren. Op die manier hebben ze, letterlijk en figuurlijk ,een 'beeld' van elkaar."

Wat heeft het foto-project teweeggebracht bij de deelnemers?

Kaat: " Via de coördinator van 'Alleen maar niet Eenzaam' hoorde ik dat het deugd heeft gedaan. Het was een lichtpuntje. Het gaf hen een invulling en ook de uitdaging om anders naar hun omgeving te kijken. Ze vonden het ook wel spannend. Foto's maken en opsturen naar een wildvreemde, dat vergt wel wat moed toch? Ik vind het ook heel bijzonder van die mensen om op die manier hun kwetsbaarheid te tonen. Ik zou ik fantastisch vinden als er uit dit project vriendschappen of pennenvrienden zouden ontstaan. Ikzelf heb bewust afstand gehouden, ik ben een kunstenaar. Ik wou een verbindend en verzachtend project doen. Was ik geen kunstenaar dan was ik wellicht psycholoog of sociaal-assistent geworden." (lacht)

Het project is verbindend in het kwadraat en het evolueert nog steeds?

Kaat: " Wat begon als een verbindend artistiek project met anonieme mensen werd groter dan ik aanvankelijk dacht. Het is een project met verschillende lagen geworden. Ik hou van gelaagdheid. Ik vind het heel positief dat ik beslist heb om ermee naar buiten te komen. Mensen vinden het een hartverwarmend project.

Ik ben nu bezig aan het vervolg. Ik bied de kaarten nu te koop aan en met de opbrengst zullen nieuwe reeksen gedrukt worden die ik ga uitdelen aan mensen die het het moeilijk hebben of in isolement leven. Ik heb een enorme verbindingsdrang. (lacht)

De postkaarten kan je kopen op:  www.thecameraconnection.com

Voor een babbel kan je terecht bij: https://www.alleenmaarnieteenzaam.be/

Meer over: 

Het project werkt verbindend en verzachtend.

Ontdek de verhalen van de Gentse Raconteurs

Heb je zelf een boeiend verhaal over je wijk? Over een markant figuur, een bijzondere plek, een opmerkelijke gebeurtenis?
Deel het op dit platform. Voeg je tekst in, laad een passende foto, video of audiofragment op, duid de wijk aan (adres of locatie) en publiceer. In het aparte tabblad bovenaan vind je een handige handleiding.
Wil je zelf mee op jacht naar interessante verhalen in je wijk en als reporter aansluiten bij de Gentse Raconteurs? Contacteer dan David Slosse, telefonisch op 0475 73 04 64 of via raconteurs@stad.gent