“Achter een straatnaam schuilt soms een boeiend verhaal”

11 juni 2020door Dienst Beleidsparticipatie

Samen met enkele buren wekten Evy Van Eylen en Eva De Moor de figuur van Cécile Cauterman en met haar de straat terug tot leven.

Evy groeide op in Wezemaal, woonde zeven jaar in Brussel en acht maanden in Costa Rica en Eva is nog niet lang terug in Gent, na tien jaar Noorwegen. Maar alles wijst erop dat beiden hier in de Dampoortwijk hun vaste stek gevonden hebben. In ieder geval hebben ze elkaar gevonden in een project dat zijn licht werpt op de figuur van Cécile Cauterman, een Belgische kunstschilderes en tekenares, die de moed toonde om tegen de stroom in te roeien en vooral vanaf de jaren 1920 opgang maakte.
 

Cécile Cauterman weer tot leven gewekt

Aan de hand van een reeks raamtekeningen met bijhorende teksten laten Evy en Eva in de eerste plaats de huizen zelf vertellen over het leven van de vrouw naar wie de straat is vernoemd. “Het enthousiasme in de straat was van meet af aan groot”, verzekert Evy, die zelf in de Cécile Cautermanstraat woont en instond voor de teksten. “We spraken buren gericht aan, online en in het echt en van het een kwam het ander.” Eva beaamt: “Toen ik de illustraties aanbracht, waren mensen opvallend gul in hun contacten. Het is zelfs zo dat er nieuwe aanvragen blijven komen. Eigenlijk zouden we het verhaal nog kunnen uitbreiden. Maar zo’n buurtproject kost wel tijd en moeite en vraagt om een paar ‘trekkers’. Zelf ben ik met de tekeningen toch tien dagen zoet geweest en Evy werkte vooral ’s nachts aan de teksten.”
Maar het werkt, zoveel is duidelijk. Het resultaat mag er meer dan zijn: de straat leest als een levensverhaal waar je letterlijk doorheen wandelt. Op een twintigtal ramen kom je meer te weten over de kunstenares, die voor haar plaats heeft moeten vechten in een wereld die nog gedomineerd werd door mannen. “Haar werk was ook erg atypisch”, licht Evy toe. “Ze kwam zelf uit de bourgeoisie, maar maakte geen stillevens of portretten van rijke Gentenaars – integendeel: ze tekende bedelaars, armen en geesteszieken, waar ze erg pakkende portretten van maakte.”

“Het belangrijkste effect van dit straatproject is dat we mekaar als buurtbewoners beter leren kennen”, vertelt Evy. “We zien passanten ook vaak halt houden aan de ramen. Dat doet ons plezier.”
 

Dorp in de stad

Evy en Eva delen een verleden op het platteland, waar nooit een gebrek was aan ruimte en natuur. Was het in die zin niet moeilijk om zich aan te passen aan een verstedelijkte omgeving als de Dampoortwijk? “Dat valt best mee”, verzekert Evy. “Eigenlijk voelt het hier toch in zekere zin als een dorp aan. De meeste  mensen kennen mekaar, de sfeer is hartelijk. Aan een van de gevels in de straat hangt zelfs een mini-bibliotheekje, waar passanten een boek uit kunnen kiezen om thuis te lezen. En wat het groen betreft: we hebben hier het fantastische Sint-Baafskouterpark achter de hoek en in onze straat zorgen heel wat bewoners voor een stukje groen aan hun huis.” Inderdaad: het aantal geveltuintjes is hier opvallend en vrolijken de toch wel drukke doorgangsstraat op. Deze zomer willen de bewoners trouwens van de Cautermanstraat vijf zaterdagen lang een speelstraat maken. Evy: “Daardoor zullen de vele auto’s even moeten wijken voor spelende kinderen én bewoners die hun tafels en stoelen op de straat zetten, om samen een babbel te doen.”

“Voor de berenactie tijdens de quarantaine telden we in dit deel van de wijk maar liefst 280 exemplaren”, gaat Evy verder. “En wat de dagelijkse applausmomenten betreft: om de hoek, op de Dendermondsesteenweg, liet een bewoner elke avond ‘You’ll never walk alone’ door de boxen schallen – dat hoorde je in de hele buurt.”

Eva woont wat verder, op de hoek van de Klinkkouterstraat en de Bouwmeesterstraat. Het pand waar ze ook als zelfstandige werkt, rond styling events, illustraties, tot meditatiesessies toe. Aan de gevel hangt een lichtbord met de boodschap ‘Defend black lives’ met aan de achterkant een zwart vlak, uit solidariteit voor de actie ‘Black Lives Matter’. Eva: “Dat lichtbord is ook een buurtproject, waarbij de boodschappen af en toe wisselen. Kunst kan sterk verbindend werken tussen mensen. Dat uitproberen in je eigen buurt, vind ik erg interessant.”

De stoep op de hoek van het huis van Eva is een stuk breder, wat maakt dat mensen daar wel eens verzamelen blazen. Eva: “Op sommige momenten heeft het meer weg van een buitenterras en wordt het hier net iets té veel dorp”, lacht Eva. “Wanneer mensen onze vensterbank voor zitbank nemen bijvoorbeeld. Dat moet ik al eens vragen om toch wat plaats te ruimen. Maar dat het hier leeft, is wel zeker. De kindjes van onze buren waren in de wolken toen ik met Pasen chocolade eitjes op de dorpel dropte. Het zijn vaak die kleine gebaren die deuren openen. Een aantal buurtbewoners is zelfs van plan om een huis aan te kopen om onderdak te bieden aan vluchtelingen die op hun papieren wachten. Kijk, ik heb tien jaar lang in Noorwegen gewoond. Die overweldigende natuur mis ik hier wel, maar anderzijds… Gent is toch zo’n typische stad vol onvervalste volksverhalen. Hier leven nog van die echte eigenaardigaards”, lacht Eva.
 

Kleine en grote boodschappen

Wat het winkelen in dit deel van de Dampoortwijk aangaat, hoor ik Evy en Eva niet klagen. “Buurtwinkels zijn op één hand te tellen, maar we koesteren ze wel”, klinkt het. Zo is er een Turkse kruidenier, bakkerij Dewulf, een slager in de Scheldestraat, de gekende vishandel Bulté (“voor als het eens echt goed mag zijn en we zalmtartaar klaarmaken voor ons bezoek”), bakker Sonja,... Maar ook de plaatselijke Delhaize aan het Heernispleintje krijgt lovende woorden omwille van het zo vriendelijke personeel dat met de klanten af en toe een praatje slaat. Alleen over de frituren verschillen de dames van mening. Daar waar Evy het over de brug zoekt, in Gentbrugge, noemt Eva in één adem frituur Cathy uit de Nijverheidsstraat. “Die mensen zijn zeker al tachtigers en hun interieur oogt nog heel seventies. Alleen al daarom gaan we er graag!”  

Bij vele Gentenaars weerklinkt niet alleen de roep naar buurtwinkels, de dorst naar cafés en de honger naar restaurants in de eigen buurt is minstens even groot te noemen. Eva: “Gelukkig hebben we in dit deel van de wijk het eethuis Ma en ik en uiteraard Slijterij De Roos, wat je gerust een schot in de roos mag noemen. Je treft er een mooie mix aan mensen, van bewoners uit Scheldeoord over hip volk uit de ‘betere’ straten tot coureurs op doortocht. Die huizen zijn zo belangrijk voor ons. Ze zorgen voor connectie tussen de  verschillende buurten die onze wijk kenmerken. Weet je? Het is hier goed leven, maar aan kleine, gezellige ontmoetingsplekken kan je in een wijk als deze nooit genoeg hebben.”

 

Een nieuwe ontdekking in eigen straat

Terwijl we wat napraten, laat Evy weten dat, hoewel ze er nu zeven jaar woont, haar straat nog geheimen verborgen houdt. Ze wijst naar twee grote poorten en fluistert: “Daarbinnen doen ze iets met decors, maar ik weet niet goed wat en ben best benieuwd.” Ik stel voor om aan te bellen en een paar tellen later staan we in een ruim depot dat werkelijk tot de nok gevuld is met allerhande voorwerpen. Eén van de medewerkers biedt ons een mini-rondleiding aan en verduidelijkt dat om een collectie attributen gaat dat gebruikt wordt voor filmproducties. Decennia lang bijeen vergaard, ordentelijk gestapeld en nauwlettend geïnventariseerd.  Evy en Eva schieten ogen te kort. Het kost me enige moeite om hen terug naar de uitgang te lokken. Maar we beseffen: dat was lang niet het laatste goed bewaarde geheim in de straat van Cécile Cauterman.

 

Foto's ramen: Nathalie Samain

Meer over: 

Evy (l) en Eva (r) in de Cécile Cautermanstraat

Ontdek de verhalen van de Gentse Raconteurs

Heb je zelf een boeiend verhaal over je wijk? Over een markant figuur, een bijzondere plek, een opmerkelijke gebeurtenis?
Deel het op dit platform. Voeg je tekst in, laad een passende foto, video of audiofragment op, duid de wijk aan (adres of locatie) en publiceer. In het aparte tabblad bovenaan vind je een handige handleiding.
Wil je zelf mee op jacht naar interessante verhalen in je wijk en als reporter aansluiten bij de Gentse Raconteurs? Contacteer dan David Slosse, telefonisch op 0475 73 04 64 of via raconteurs@stad.gent