Wilde Bernadette: van grasveld tot buurtpark

30 maart 2017door Ann s.
135.000 EUR
20ste eeuwse gordel

In de Bernadette wijk ligt een saai grasveld. Samen maken we van dit vergeten veld een buurtpark met speelnatuur én ruimte voor rust, intitiatief en experiment.

 

Samenvatting: Wilde Bernadette: van grasplein tot buurtpark

Wilde Bernadette” is geen vergeten volksfiguur maar gaat om de herinrichting van een “vergeten” buurtpark, het is wild en het is van ons Bernadette. In het hart van de Bernadette wijk in Sint-Amandsberg ligt een groot saai, grasveld en een klein sfeervol bosje. Officieel heet het "het Sleutelbloempark", maar weinig mensen kennen het als dusdanig. Het is gewoon "hét grasveld". Het zou fantastisch zijn om zélf een ontmoetingsplek van dit vergeten stukje buurt te maken. Een plek die doet en laat dromen. Een plek die voortdurend in ontwikkeling is, waar mensen samen komen en iets opbouwen. Een plek die het initiatief bij de bewoners legt: van vergeten grasveld tot ons buurtpark.

"Bernadette"

Dit grasveld biedt Bernadette de kans om samen te werken aan een park dat er is voor de buurt: de omvorming van een grasveld tot een écht buurtpark zodat de onderlinge verbondenheid in de wijk versterkt wordt. In elke fase van het project is co-creatie de basis:

Met dit project willen we het participatietraject dat reeds opgang kwam verder afwerken en zo over de hele Bernadettewijk ideeën verzamelen voor een herinrichting van het sleutelbloemparkje zodat meer mensen zich er op verschillende momenten kunnen ontspannen en elkaar kunnen ontmoeten. Maar daar stopt de participatie niet: bij de herinrichting willen we zoveel mogelijk zélf de uitvoering in handen nemen. Maar ook nadat het grondplan van het parkje af is, willen we initiatieven organiseren én ondersteunen die mensen samen brengen om samen te bouwen aan deze ruimte: bv plantacties, bouwkampen voor kinderen, oogstfeesten, samen met een kunstenaar een landart werk voor bernadette maken, moestuinprojecten, buitenspeeldagen, buurtkippen, wilgenbouwworkshop, buurtkunstwerk, cinema in open lucht, picknick in de boomgaard, zeisclubje… wat het precies zal worden, zal uit het participatietraject blijken.

“Wild”

Een wild idee: we willen het van je horen! We plaatsen ideeënbussen in de wijk, komen op evenementen, gaan op café en in dialoog met alle bewoners van de wijk. Een workshop leemhutten bouwen voor de kinderen tijdens een vakantieweek? Een waterkliederplek in het park? Rustbankjes in een boomgaard? Voor ons is geen idee te wild.
Wild = natuurlijk = Organisch: Van participatie bij de eerste ideeën tot co-creatie bij de uitvoering. We willen samen met de ganse wijk het grasveld omvormen tot buurtpark. Zelf bomen en struiken planten, zelf de heuvels vorm geven, zelf een evenement organiseren…
Wilde natuur tot bij de mensen brengen: en zeker naar de kinderen. Speelnatuur op buurtniveau, een plek waar kinderen van dromen en kunnen dromen, op avontuur gaan, kampen bouwen, spannende paadjes volgen, creatief spelen met gevonden materialen en vooral samen met buurtkinderen spelen. Van graswoenstijn naar biodiverse oase. Rustplekken in het groen voor volwassenen, sporten in het park (voetbal, finse piste, yoga, wandelen, tuinieren in de boomgaard,…),…. samen een boomgaard beheren, een bouwplaats voor de kinderen waar elke woensdag aan hutten in alle vormen wordt gewerkt, waar ontmoetingen en avontuur voor iedereen bereikbaar zijn.
Wilde feesten, ja maar dan in de zin van fijne openlucht feestjes, van kleine informele en spontante picknicks tot een georganiseerde openlucht cinema in het natuurlijke amfitheater.

Identikit

Van wie gaat het project uit? (bv. individu, bewonersgroep, vzw, samenwerkingsverband, …)*

Samenwerkingsverband tussen buurtbewoners en trekkers van de oudervereniging Tandwiel, buurtgroep Bordure, straatgroep Scheeplossersstraat, volkstuintjes Slotenkouter de scholen Tandwiel en Edugo Sint-Bernadette, STIBO Tandwiel, Bredeschool Sint-Bernadette. In de loop van het participatietraject kunnen buurtbewoners en trekkers van wijkverenigingen nog aansluiten: bv scouts Sint-Bernadette, vzw Jong, Café ’t Bierfonteintje, Novacenter,…

Wie is de contactpersoon?

Ann Sels, schoolstraat 88, 9040 Sint-amandsberg, ann.sels88@telenet.be, 0499 99 68 44

Co-creatie/participatie

Voor wie is het project bestemd?

Buurtbewoners en lokale verenigingen: van jong tot oud, met speciale aandacht voor spelende kinderen. Via de kinderen willen we de sociale cohesie in de wijk versterken.

Met wie werk je samen? Op welke manier?

Naast de groepen die al in het samenwerkingsverband zitten willen we met elke geïnteresseerde lokale verenigingen en sympathisant uit de buurt samenwerken. In elke fase van het project: participatie, planning en ontwerp, uitvoering en gebruik (spontaan, workshops, klusdagen, kleine en lokale evenementen,…).

Wie heb je nodig om je project te realiseren?

Het zou fijn zijn om ook mensen van de groendienst en jeugddienst met een passie voor speelnatuur en co-creatieve experimenteerplekken in de stad in onze werkgroep te mogen verwelkomen. Waar nodig gaan we op zoek naar expertise, bij voorkeur bij vrijwilligers uit de wijk, indien nodig bij aannemers, kunstenaars, vakmensen… die in nauw overleg met ons samenwerken.

Op welke manier wordt het project gedragen door de wijk, buurt en/of stad (bewoners, organisaties, ondernemingen, …)?

We stelden het eerste projectidee voor bij:

oudervereniging tandwiel (ouders, school en stibo),
buurtgroep Bordure en Scheeplossersstrat (diverse bewoners).
Buurtoverleg Bernadette (sociaal regisseur, wijkregisseur, basisschool edugo, buurtwerk, straathoekwerk,…)
Volkstuintjes Slotenkouter
Scouts Bernadette
Wijkgezondheidscentrum

Deze groepen waren zéér enthousiast en de meeste vertegenwoordigers stapten mee in het samenwerkingsverband “Wilde Bernadette”. We zaten voor het eerst met de werkgroep samen. We stelden een plan op voor het participatietraject en we startten met een facebookpagina: om nog meer mensen uit de buurt te bereiken. We kregen snel heel wat volgers en likes. Deze pagina zal bij de start van het project telkens verslag maken van de input die we krijgen uit de verschillende participatiemomenten (lees hier de verslagen na). Op deze manier groeit op een organische manier een visie op ONS buurtpark.

We organiseerden een eerste participatiemoment tijdens de school picknick op 10 juni van het Tandwiel. De picknick ging door op de openplek van het bosje van het sleutelbloempark. De ouders werden op een informele manier in kleine groepjes bevraagd over hun visie op het huidige en toekomstige sleutelbloempark. Zo ontstond een SWOT-analyse die een eerste waardevolle aanzet geeft voor een sleutelbloempark in een nieuw jasje…

Tijdens dit participatiemoment gaf één van de ouders aan dat het sleutelbloempark de missing link is in een groene-fiets-parel-ketting in Sint-amandsberg. Een groene ketting van diverse parkjes, volkstuintjes, begraafplaatsen die aan elkaar gelinkt een autoluwe fietsas vormen die veilig en aangenaam is om samen met jongere kinderen te gebruiken van en naar het centrum van Sint-Amandsberg en Gent. We gaven dit door aan Velodroom en Fietsbult. Velodroom tekende dit meteen uit op een kaartje zodat de fietsmobiliteit van en naar de Sint-Bernadettewijk onder de aandacht komt. Via de kijk op mobiliteit komt een vergeten groene plek met véél potentieel ook weer onder de aandacht bij andere mensen.

Buurtgroep Bordure maakte ideeënbussen die Stibo Tandwiel met de kinderen zal beschilderen met de dromen van de kinderen voor avontuurlijk en natuurlijk buitenspel. Samen met de kinderen worden deze ideeënbussen op druk bezochte plaatsen in de wijk gezet: bakker, krantenwinkel, apotheker, post, café… Op dat moment vertellen we de kernfiguren in de wijk over het projectidee en vragen we hen het door te vertellen aan alle geïnteresseerde buurtbewoners. Deze buurtbewoners kunnen hun ideeën en dromen achterlaten in de bus. Op deze manier bereiken we ook mensen die niet actief zijn op Facebook of die de participatiemomenten niet kunnen bijwonen.

Op woensdag 28 juni begeleiden we de kindparticipatie van de basisschool Edugo Sint-Bernadette. De lagere schoolkinderen kregen eerst ruimte voor vrij spel in het huidige parkje, ondertussen observeren leerkrachten hun spel. Hierna was er een klasgesprek over de manier waarop ze hier speelden, of het anders was dan op school, of ze samen speelden, fantasie, materiaalgebruik, leuke plekken, saaie plekken, etc. Vervolgens konden ze met het ideeënkoffertje van springzaad hun top 3 van speelnatuurelementen aanduiden. Daarna gingen de kinderen op school in kleine groepjes aan de slag met Picto-Play, een methodiek ontwikkelt door Kind en Samenleving om samen met kinderen openbare ruimte in te richten. Het is een democratische methodiek perfect voor co-creatieve trajecten in de stad. Bovendien werken de pictogrammen ook goed als je minder vlot bent met de nederlandse taal. De kinderen waren heel enthousiast en zullen thuis vertellen over deze dag. Op deze manier brengen ze dus ook hun ouders op de hoogte. Het verslag van deze kindparticipatie komt op onze facebookpagina. Opvallend was dat ze het bos willen versterken met nog meer bomen, klimbomen, fruitbomen en spannende paadjes. In veel groepjes kwam het werken met kunst terug: een kunstwerk waar ze samen met een landart kunstenaar aan werken, een kunstwerk voor en door kinderen dat in het park blijft staan. 

Hoe wil je de wijk, buurt en/of stad (nog) meer betrekken bij het project?

Tijdens de buurtpicknick (organisatie door buurtwerking Bernadette) op vrijdag 30 juni, organiseren we een eerste workshop: “De Babbelbank”. Het wordt meteen een cross-over tussen samen doen en creëren, participatie van buurtbewoners (oud én nieuw!) en samenwerking tussen lokale trekkers. De Uitleendienst van de Pastory (Heilig Hart) zorgt voor de creatieve begeleider en werkmateriaal, buurtgroep Bordure voor recuperatie hout van LAB15 (gentse onderneming met passie voor hout en passief woningbouw) en wij zullen ondertussen de mensen én kinderen bevragen over het sleutelbloempark nu en in hun dromen. Op een speelse manier gaan we in dialoog met de bewoners en het bankje is meteen een symbolische eerste stap tot een herinrichting van het park met focus op ontmoeting. Verslag volgt op onze FB-pagina zodat steeds meer mensen bereikt worden.

Eveneens op 30 juni worden de ouders van basisschool Edugo bevraagd tijdens het laatste koffiemoment van het schooljaar. Zij gaan aan de slag met het ideeënkoffertje van Springzaad en PictoPlay.

Op zaterdag 8 juli zullen we op de barbecue van volkstuintjes Slotenkouter aanwezig zijn en zo veel mogelijk mensen bevragen over het sleutelbloempark.

VZW Jong, stibo Tandwiel, scouts Bernadette en basisschool Tandwiel krijgen de komende weken ook nog een participatiemoment op maat. Hiervoor worden nog data vast gelegd.

Maatschappelijke meerwaarde

Wat is de achtergrond van het project?

“Vergeten buurtpark”:

In het hart van de Bernadette wijk in Sint-Amandsberg ligt een groot grasveld en een klein sfeervol bosje. Op dit moment wordt het grasveld vooral gebruikt om te voetballen; het bosje om de hond uit te laten en in een hoekje vind je er ook nog een heel klein verouderd speeltuintje voor de jongsten. Verder heb je vooral het gevoel dat het niet leuk is om op deze saaie vlakte te “blijven”, er is niets te doen. Kinderen worden niet geprikkeld om samen op avontuur te gaan. Het bos lijkt een “groene muur” naast het grote grasveld, veel buurtbewoners weten niet dat het een fijn bos is met kronkelpaadjes. Het grasveld voelt ook niet “van ons”: de groendienst investeert veel energie en middelen in het maaien van het gras maar de wijk laat deze open ruimte vooral links liggen. Het zou fantastisch zijn om zélf een ontmoetingsplek van dit vergeten stukje buurt te maken. Een plek die doet en laat dromen. Een plek die voortdurend in ontwikkeling is, waar mensen samen komen en iets opbouwen. Een plek die het initiatief bij de bewoners legt: van vergeten grasveld tot ons buurtpark.

Waarom wil je net dit project realiseren?

De Bernadettewijk mist een gevoel van verbondenheid. Door initiatief te nemen op deze plek kunnen we de sociale cohesie versterken: samenwerking tijdens het project én samen genieten van een fijne ontmoetingsplek in het groen na het project. Het wordt een bijzondere plek in de wijk die blijft uitnodigen om buurtevenementen te organiseren of informele contacten te stimuleren.

Bovendien biedt de opening van basisschool Het Tandwiel een uitgelezen kans. Deze school grenst aan het sleutelbloempark. De nieuwe speelplaats zal een GRAS project worden en de STIBO Tandwiel heeft als missie "groene en duurzame kinderopvang". Zowel de leerkrachten als de begeleiders van de stibo zouden graag het park tijdens hun werking (klaswerking én vrij spel) gebruiken. Als er frequenter en meer kinderen spelen in het park, zal het park levendiger overkomen op de rest van de buurt, is er meer sociale controle en wordt er op een respectvollere manier omgegaan met de openbare ruimte en de natuur. Ook trekken kinderen kinderen aan en zullen zo dus meerdere buurtkinderen samen gaan spelen. Ouders zullen na school in het park blijven hangen voor een momentje quality time met hun kind én zo krijgen ze ook tijd voor een babbeltje met andere ouders…

Niet alleen het Tandwiel is nieuw in de wijk, er kwam ook een bredeschoolwerking, heel wat nieuwe bewoners en er staan nog wat nieuwbouwprojecten op stapel. De werking van vzw Jong slaat meer en meer aan en de verschillende buurtinitiatieven slagen erin om beetje bij beetje de negatieve reputatie van de wijk te keren. Er waait een nieuwe wind door de wijk, een wind die prikkelt en het gevoel geeft dat we écht NU samen iets moeten doen. Het is dus niet enkel een plek die we willen vatten, het gaat eveneens om een momentum dat we willen grijpen.

Wat is de ambitie van het project? Wat maakt het uniek voor de wijk, buurt en/of de stad?

Co-creatie van begin tot eind.

Een ecologische parkinrichting met het oog op natuur, avontuur en spelprikkels gaat dus verder dan enkel een mooi park in de stad. Dit park zal een effect hebben op het welbevinden van de wijk in zijn geheel. Bovendien prikkelt een basisinrichting om nog verder te gaan: bijvoorbeeld een bouwplaats (lemen hutjes, boomhutten, etc) voor kinderen tijdens vakantieweken, opstarten van een buurtboomgaard met of zonder kleinvee,… het vraagt initiatief van bewoners maar zal het (samen)leven in de wijk doen sprankelen.   Een experimenteerplek waar speelnatuur tot een hoger niveau gebracht wordt. Een “Kinderavonturentuin” zoals je die ook vindt in Freiburgs Kinderabenteuerhof is de ambitie: een openbare plek waar buurtbewoners initiatief én verantwoordelijkheid nemen én daardoor net iets verder kunnen gaan dan een speelnatuurplek en véél verder dan de doorsnee robinia buurtspeeltuin in het groen. Dit is wellicht uniek voor de hele stad.

Op welke manier heeft het project oog voor duurzaamheid? (bv. ecologie, leefbaarheid, gezondheid, …)

Ecologie: een grote grasvlakte omvormen tot een gevarieerd landschap met oog op biodiversiteit. Aangepast maaibeheer, reliëf, aanplant van solitaire (fruit)bomen, klimbomen, hagen, heggen, houtkanten, planten van knollen en bollen, zaaien van wilde bloemen, plaatsen van nestkasten, spelen met water, bekijken wat de mogelijkheden zijn van de beek (of wadi aanleggen), paden mee opnemen zodat fietspaden kunnen aansluiten op een groen netwerk zodat sint-Bernadette veilig en vlot verbonden wordt met sint-amandsberg,…

Leefbaarheid: op dit moment kenmerkt het park zich door verval, sluikstort, hondenpoep, hangjongeren –volwassenen, foutparkeerders, drugsgebruik, … door het park op te waarderen en een rol te geven aan de buurtbewoners zelf én door het momentum van een nieuwe frisse wind die door de bernadettewijk waait te gebruiken denken wij dat dit project een positief effect zal hebben op de leefbaarheid in de wijk. Ook de oude bewoners krijgen de kans om weer trots te zijn op hun buurt. Hierdoor zal de betrokkenheid en sociale controle in de buurt toenemen, waardoor enkele knelpunten geleidelijk aan zullen afnemen.

Gezondheid: buitenspelen in een natuurlijke omgeving is gezond: kinderen ervaren positieve effecten op hun motorische, sociale en psychische ontwikkeling als ze dit dagelijks en vlot kunnen doen. Buurtgroen vlak bij de school nodigt ouders uit om op doordeweekse dagen nog een moment in het park door te brengen. Ook zij komen zo tot rust in het groen na een drukke werkdag. Groen verlaagt het stressgevoel. Het huidige speeltuintje voor de jongsten ligt in de volle zon, de speeltuigen worden beter herwerkt (waar mogelijk) in het speelnatuurdeel zodat ze in een lommerrijke omgeving komen.

Op welke manier heeft het project oog voor kind- en jeugdvriendelijkheid?

Kindvriendelijke inrichting van het park: natuur – avontuur – speelaanleidingen – workshops – veilige fietsverbinding – ontmoeting stimuleren tussen kinderen
Kindparticipatie: via de scholen, vzw jong, stibo, buurtbewoners
Veilige groene fietsroutes: voor ouders in de bernadette wijk is de mobilitiet en inrichting van de Bernadettestraat en de waterstraat een drempel om de fiets te nemen tot in Sint-Amandsberg en Gent-Centrum. Herinrichting van straten en kruispunten is cruciaal, maar ook alternatieve routes kunnen geoptimaliseerd worden (missing links, moeilijke oversteken, fietsvriendelijke borduren,…). Dit project wil alvast de fietspaden in het sleutelbloempark zo aanleggen dat ze deel kunnen uitmaken van deze groene route waarvan we hopen dat de stad hier snel de knelpunten, geïnventariseerd door Velodroom, oplost.
Behoud van een voetbalzone: op dit moment is dit de enige spelprikkel die het grasveld biedt. Café ’t Bierfonteintje organiseert voor de jeugd voetbaltoernooien. We gaan met hen in dialoog zodat voetbal te combineren is met park, ontmoeting en speelnatuur.
Onze missie is: als we de kinderen in het park krijgen, volgen de volwassenen ook. Wat goed is voor kinderen is dus ook goed voor de volwassenen. We trekken dan ook volledig de kaart van kinderen en jongeren bij de herinrichting van het park en het uitwerken van workshops en themakampen.
Vlak naast het park ligt buurtschool het Tandwiel. Het park en het bosje zijn voor deze school unieke kansen om aan outdooreducation te doen. Ook de vrij spel momenten kunnen perfect in een openbaar park. De school staat er alvast voor open, bleek uit het participatietraject, maar een herinrichting en het oplossen van knelpunten (afval, hondenpoep,…) is cruciaal.

Realiseerbaarheid

Op welke manier wil je voor, tijdens en na het project communiceren naar/met de wijk, buurt en/of stad?

Deur-aan-deur flyers: buurtpicknick van 30 juni.
Ideeënbussen bij kernfiguren in de wijk: bakker, krantenwinkel, apotheker, post, café,…
Facebook: van eigen project, maar ook van de partners zodat steeds nieuwe mensen de weg vinden
Mail
Aanwezigheid op buurtevenementen
VIA-VIA: we willen een gezicht zijn in de wijk en dat mensen de mensen uit de werkgroep vlot kunnen aanspreken.

Hoe wil je dit project realiseren? Hoe ziet de fasering (voorbereiding, uitvoering, afronding en evaluatie) eruit? Waar en wanneer vindt wat plaats?

Mei – sept 2017: participatietraject en ronde locale vzw’s, alle input verzameld

Sept - dec 2017: ontwerp herinrichting sleutelbloempark

Jan – dec 2018: uitvoering + organiseren van klusdagen/workshops tijdens de uitvoering

Jan – juni 2019: afwerking + evaluatie + inhuldigingsfeestje

Wat is de voorziene einddatum (uiterlijk 30 juni 2019, cf. artikel 4, e) van het project? Wat gebeurt er na die datum?

30 juni 2019

Afhankelijk van wat er uit het participatietraject komt worden er evenementen/bouwkampen/workshops georganiseerd tijdens de zomer van 2019 en gaat de werking nog lang verder. Met de lokale vereniging wordt bekeken hoe we dit verder kunnen financieren. Deze eerste stap met het burgerbudget is cruciaal, de verdere financiering zal makkelijker zijn: de basisinrichting is achter de rug, het gaat dan nog om werkingskosten, personeel - vrijwilligerswerk, ea onkosten. 

Welk kosten en inkomsten voorzie je?

Kosten

- Huisvesting (huur, huurlasten, ...): 0 euro

- Werking/Terreininrichting:

grondwerken: speelheuvels/wadi/trage weg 30.000 euro

speel-en parklandschap en speelaanleidingen: zoveel mogelijk natuurlijke materialen: stammen, stenen, touw, zand, kiezel,...(invulling concreet te bepalen na afronden participatietraject) 32.000 euro

zaden/knollen/plantgoed/bomen:  7.000 euro

speelwaterpomp: 5.000 euro

parkmeubilair (zitbanken, picknickbanken, hondentoilet,...): 15.000 euro

diverse (constructie) materialen nodig voor workshops/bouwkampen,…: 6.000   euro  

- Communicatie (drukwerk en promotie): 5000 euro

- Inschakelen van professionelen

Vrijwilligersvergoedingen, vergoeding/loon workshopbegeleiders/aannemers: 15.000 euro

Samenwerking landart kunstenaar (participatief en permanent kunstwerk in het park): 20.000 euro (dit kwam expliciet uit de kindparticipatie, een eyecatcher!)

- Verzekeringen: Te bekijken bij goedkeuring project

- Projectspecifieke kosten (bankkosten, oprichting rechtspersoonlijkheid, …): Te bekijken bij goedkeuring project

Inkomsten

- Subsidievraag Burgerbudget

135.000 euro

- Andere subsidies

neen

- Sponsoring: neen

- Eigen financiering: neen

- Andere inkomsten: neen

 

 

 

 

 

Bekijk alle acties in de wijk: